E martë, 16 Gusht, 2022

SI DRONËT “BAYRAKTAR” NDRYSHUAN KAHUN E LUFTËS NË UKRAINË

A janë dronët e Turqisë shpëtimtarët e Ukrainës? Revista TIME i bën një analizë luftës ruso-ukrainase, duke vënë theksin te fluturaket pa pilot të cilat i përdor Ukraina në mbrojtjen nga Rusia, përcjell KDP.

Dronët “Bayraktar” janë të vegjël dhe të lehtë, (rreth shtatë herë më të lehta se droni Reaper i ushtrisë amerikane) me një hapje krahësh 12 metra që i lejon ata të qëndrojnë në qiell deri në 30 orë në të njëjtën kohë. Çdo dron mund të mbajë katër raketa të drejtuara me lazer, sipas materialit promovues nga Baykar Technologies, kompania që i prodhon ato.

Fushata me dron të Ukrainës ka kontribuar në sukseset e saj të hershme në ngadalësimin e përparimit rus dhe po zbulon dobësi të papritura nga ana e ushtrisë ruse, thonë analistët ushtarakë amerikanë dhe evropianë.

Ndoshta në mënyrë më domethënëse, shtojnë analistët, videot po bëhen gjithashtu një pjesë gjithnjë e më e spikatur e luftës së informacionit të Ukrainës – duke u dhënë pushtuesve rusë një arsye për t’u frikësuar nga armiku i tyre dhe duke ofruar një nxitje jetike për moralin ukrainas mes frikës së një sulmi ushtarak të ardhshëm. Edhe kështu, dronët nuk kanë gjasa të ndryshojnë rrjedhën afatgjatë të luftës, theksojnë analistët.

“Pamjet e lëshuara nga ushtria ukrainase tregojnë defekte serioze në mbulesën e mbrojtjes ajrore ruse, gjë që është një surprizë për shumë vëzhgues”, thotë Arda Mevlütoğlu, një analist ushtarak turk dhe i hapësirës ajrore. “Pamjet janë gjithashtu shumë të dobishme për PR dhe luftë psikologjike.”

Dronët ushtarakë të besueshëm dhe të saktë dikur ishin kompetencë ekskluzive e ushtrisë amerikane. Por teknologjia është bërë më e zakonshme vitet e fundit dhe tani është pjesë e shumë fushave të betejës së shekullit të 21-të. Dhe Turqia është tani furnizuesi kryesor. Në dy vitet e fundit, dronët turq Bayraktar janë shfaqur jo vetëm në Ukrainë, por edhe në Etiopi, Azerbajxhan, Libi dhe Siri. Vitin e kaluar në Etiopi, një forcë rebele po godiste kryeqytetin Addis Abeba përpara se qeveria t’i zmbrapste me dronët. Në konfliktin midis Azerbajxhanit dhe Armenisë në vitin 2020, dronët turq u treguan vendimtarë në fitoren e Azerbajxhanit kundër Armenisë – një aleate ruse.

“Në vitet e fundit, Bayraktar kanë shënuar disa suksese vërtet të famshme,” thotë Tony Osborne, shefi i zyrës në Londër të Aviation Week, një botim i fokusuar në industrinë e hapësirës ajrore. “Unë do të argumentoja se tani është droni më i famshëm nga të gjithë.”

Videoja e shpërndarë nga forcat e armatosura ukrainase të dielën zbulon një nga pikat kryesore të shitjes së dronëve: se ata janë në gjendje të shkaktojnë dëme disproporcionale në harduerin e armikut, shumë më lirë se dronët e tjerë dhe me rrezik të ulët. Osborne vlerëson se dronët Bayraktar iu shitën Ukrainës me një kosto prej miliona dollarësh njëshifror secili – por që sistemi rus i raketave tokë-ajër që u shkatërrua në video kushton mbi 50 milionë euro.

Osborne vlerëson se Ukraina ka të ngjarë të ketë rreth 20 drone Baykar në arsenalin e saj operacional. Në dhjetor, Bloomberg raportoi  se Ukraina kishte vendosur porosi për dy duzina të tjera.

Për Turqinë, një anëtare e NATO-s, shitja e dronëve në Ukrainë është në përputhje me interesat e saj ushtarake – domethënë ruajtjen e ekuilibrit të fuqisë në rajonin e Detit të Zi, sipas Galip Dalay, një specialist për politikën turke dhe të Lindjes së Mesme në Chatham House.

Ndërsa dronët Bayraktar prodhohen nga një kompani private, Baykar Technologies, dronët shihen gjerësisht si një krah i politikës së jashtme turke. Shefi i teknologjisë i kompanisë, Selçuk Bayraktar, është dhëndri i presidentit turk Rexhep Tajip Erdogan. “Vendet si SHBA, Kina, Izraeli, mohuan t’i shesin Ukrainës UAV-të e armatosur,” tha Haluk Bayraktar, CEO i kompanisë dhe vëllai i Selçuk, gjatë një webinar në maj 2021. “Turqia ishte i vetmi vend që pranoi t’i shiste Ukrainës këtë teknologji.”

Të fundit