E shtunë, 28 Janar, 2023

Shkupi – qyteti i ideve të munguara

1070 të vdekur, qindra të pastrehë. Në këtë ditë më 1963, Shkupi dukej si një qytet i jetës së shkatërruar. Sot, pas 58 vjetësh, qyteti që mori shansin të ishte modern dhe solidar, duket si kube të parregulluara të lojës “Tetris”, që luhet shpjet

Shkruan: Katerina Topallova

Do të ndërtohej ose jo? Ishte opsioni i vetëm pas tërmetit shkatërrues në kryeqytet. Dhe nuk kishte pse të mendohej – ai do të ndërtohej. Me plane, me ndërtim që do t’iu përshtatet banorëve të saj, përsëri i bukur, më i bukur, më funksional.

Nëse shikojmë skicën në kohë, është e lehtë të shohim se krijimi i qytetit bëhet një makineri, në të cilën njeriu ka humbur kontekstin e tij. Njeriu ndalet së kuptuari qytetin! Ata fillojnë të flasin një gjuhë tjetër. As ne nuk e kuptojmë qytetin, as ai na kupton  – çfarë duam në të vërtetë prej tij.

Ju nuk mund të shkoni kundër natyrës! Fuqia e saj është mbi të gjitha! Por autoritetet e qytetit gjatë gjithë këtyre viteve dukej se po garonin me të, sikur donin të tregonin se mund të ishin një e keqe më e madhe përmes të gjitha PGJU-ve, përmes lojërave të pandershme në dëm të jetës njerëzore dhe urbane.

Shkupit nuk i mungojnë njerëzit, nuk i mungojnë paratë, Shkupit i mungon vizioni. Ne duhet të vendosim vetë në cilin qytet duam të jetojmë! Por a mund të dimë si t’i përgjigjemi kësaj pyetjeje në një kohë kur akoma po përballemi me vërtetimin se kush jemi, nga jemi, si quhemi, kush nuk na solli … Për të ditur se çfarë duam nga qyteti, ne duhet të dimë se çfarë duam nga shteti, nga shoqëria, nga vetja jonë. Në të gjitha këto vite, ndërsa humbëm fillin me qytetin, sikur humbëm lidhjen me veten, u tjetërsuam, u bëmë jopersonale sepse endemi pa plan.

Diferenca midis banorëve dhe përdoruesve të hapësirës po rritet. Duhet të ketë një harmoni, bashkëjetesë, midis atyre që planifikojnë sepse është normale që qyteti të zhvillohet dhe të prodhojë ekonomi dhe biznes, është e gjitha normale, por është normale të plotësosh nevojat e vetë përdoruesve. Përfituesit janë qytetarët e qytetit! Qyteti duhet të zhvillohet së pari duke respektuar nevojat e vetë përdoruesve dhe pastaj gjithçka tjetër!

Nevojiten ndryshime sistemike! Kryetarët e komunave nuk mund të jenë planifikuesit kryesorë urban në vend! Ata thjesht duhet të zbatojnë planet e përgatitura nga ekspertët! Ne duhet ta vendosim profesionin në radhë të parë.

Ka ligje, ka plane urbanistike, ajo që duhet të ndalemi menjëherë është të kërkojmë të gjitha boshllëqet në ligje në mënyrë që të veprojmë në mënyrë jo të duhur sipas ligjit!

Të fundit