E enjte, 2 Shkurt, 2023

STATE-DEPARTAMENTI: BIZNESET AMERIKANE IDENTIFIKOJNË KORRUPSION NË QEVERI DHE GJYQËSOR

Maqedonia e Veriut ka ligje të mira anti-korrupsion, por rëndë gjejnë zbatim, thotë Raporti i fundit i State-departamentit Amerikan, i titulluar “Deklaratat e Klimës së Investimeve 2021: Maqedonia e Veriut“, përcjell KDP. 

“Maqedonia e Veriut ka ligje që synojnë t’i kundërvihen ryshfetit, keqpërdorimit të pozitës zyrtare dhe konfliktit të interesit dhe zyrtarëve të qeverisë dhe të afërmve të tyre të ngushtë u kërkohet ligjërisht të zbulojnë të ardhurat dhe pasuritë e tyre. Sidoqoftë, zbatimi i ligjeve anti-korrupsion ka qenë ndonjëherë i dobët dhe në shënjestër në mënyrë selektive kritikë të qeverisë dhe shkelës të nivelit të ulët. Ka pasur akuza të besueshme për korrupsion në zbatimin e ligjit, gjyqësor dhe shumë sektorë të tjerë.”

Sipas dokumentit, Komisioni aktual Shtetëror për Parandalimin e Korrupsionit (SCPC), i emëruar në Shkurt 2019, rinisi punën e tij pas miratimit të legjislacionit të ri antikorrupsion në Janar 2019 dhe ka qenë veçanërisht proaktiv që atëherë. “SCPC hapi një numër hetimesh të lidhura me korrupsionin, të përqendruara në zyrtarë të nivelit të lartë nga i gjithë spektri politik për gjoja nepotizëm dhe konflikt interesi. Pasi Kryeprokurori Special (Katica Janeva) u akuzua për reket në nëntor 2019 dhe mandati i Zyrës së Prokurorit Special (SPO) skadoi, të gjitha rastet e PSP (të cilat buruan nga një skandal masiv i përgjimit që zbuloi abuzim të gjerë të detyrës nga ish zyrtarët publikë dhe korrupsion përfshirë tenderët publik) u transferuan në Zyrën e Prokurorisë së Krimit të Organizuar dhe Korrupsionit të Prokurorisë Publike. Disa nga çështjet e profilit të lartë u përfunduan në vitin 2020, me të pandehurit që morën dënime me burg deri në 12 vjet.”

Transparency International, citon raporti, e renditi Maqedoninë e Veriut në 111 nga 180 vende në Indeksin e Perceptimit të Korrupsionit 2020, një rënie prej 5 vendeve, për mungesën e përpjekjeve të qeverisë për të luftuar korrupsionin dhe konfliktin e interesit në administratën publike.

“Zhgënjimi dhe presioni publik që rezultoi mbi rezultatin e lartë të indeksit, pjesërisht, nxiti Zëvendës Kryeministrin për Anti-Korrupsion për të prezantuar një Kod të Etikës për anëtarët e qeverisë dhe të gjithë zyrtarët e tjerë të emëruar nga qeveria, nën të cilin ata duhet të angazhohen për të punë transparente dhe e përgjegjshme.”

“Për të parandaluar korrupsionin, qeveria përdor një proces të automatizuar të zhdoganimit elektronik, i cili lejon bizneset të monitorojnë statusin e aplikimeve të tyre. Me qëllim të ngritjes së transparencës dhe llogaridhënies në prokurimin publik, Byroja e Prokurimit Publik prezantoi një sistem elektronik i cili lejon publikimin e njoftimeve nga institucionet vendore dhe ndërkombëtare, parashikimet e dokumentacionit të tenderit pa u regjistruar në sistem, pagesat elektronike për përdorimin e sistemit, arkivimi elektronik, dhe paraqitja elektronike e ankesave.”

“Qeveria nuk u kërkon ndërmarrjeve private të krijojnë kode të brendshme të sjelljes që ndalojnë mitmarrjen e zyrtarëve publikë. Një numër i OJQ-ve vendase përqendrohen në anti-korrupsionin dhe transparencën në financat publike dhe procedurat e tenderimit. Ka raporte të shpeshta të nepotizmit në tenderët publik. Qeveria nuk siguron ndonjë mbrojtje të veçantë për OJQ-të e përfshira në hetimin e korrupsionit.”

“Shumë biznese që veprojnë në Maqedoninë e Veriut, përfshirë disa biznese të SHBA-së, identifikuan korrupsionin si një problem në tenderët qeveritarë dhe në gjyqësor. Asnjë firmë lokale ose grupe jofitimprurëse nuk ofrojnë shërbime të verifikimit të partnerëve të mundshëm vendorë të investimeve. Kompanitë e huaja shpesh punësojnë avokatë vendas, të cilët kanë njohuri për sektorët industrialë vendas dhe qasje në Regjistrin Qendror dhe shoqatat e biznesit, të cilët mund të sigurojnë informacion financiar dhe bazë mbi bizneset lokale dhe partnerët e mundshëm.”

Raporti thotë se Republika e Maqedonisë së Veriut, një vend aspirant për BE dhe një anëtare e NATO-s që nga marsi i vitit 2020, vazhdon të jetë pranuese e investimeve tregtare amerikane.

“Pandemia COVID-19 ka ndikuar thellë në ekonominë dhe aftësinë e Maqedonisë së Veriut për të thithur investimet e huaja. Megjithëse përpjekjet e qeverisë për të devijuar prodhimin drejt nevojave dhe për të kontrolluar çmimet në fillim të pandemisë kanë mbaruar kryesisht, kufizimet mbi lëvizjen e njerëzve dhe një rritje e konsiderueshme e papunësisë kanë kufizuar konsumin dhe kanë ngadalësuar shërbimet e kërkuara për të hapur një biznes. Pandemia përmbysi ndjeshëm rritjen e PBB-së së vendit, duke shkuar nga një rritje prej 3.2 përqind në 2019 në një rënie prej 4.5 përqind në 2020, megjithëse në mars qeveria parashikoi që ekonomia do të rritet 4.1 përqind në 2021. Virusi do të ketë gjerësisht, megjithëse aktualisht të paqarta, ndikimet në ekonomi deri në vitin 2021 dhe më tej.”

 

Të fundit