E shtunë, 28 Janar, 2023

Tel Kirma, qëndisje me ar, argjend dhe bakër në pëlhurë

Sengjul Demir admironte gjyshen e saj në fëmijërinë e saj të hershme. Gjyshja e saj ishte një artiste me duar të arta. Demir ëndërronte që një ditë të ishte aq e aftë sa gjyshja e saj. Ajo praktikoi me orë të tëra, harxhoi shumë metra tela të çmuar dhe pati sukses. Sot, kjo grua në moshë të mesme ka vetëm një mision, si një mjeshtre e çertifikuar nga Ministria Turke e Kulturës, për t’u dhënë brezave të rinj aftësinë e teknikës së njohur në turqisht si Tel Kirma.

Shkruan: Katerina Topallova

Cili është zbukurimi më i bukur i një gruaje? Për disa sytë, për disa buzëqeshja, për disa e gjithë fytyra. Por për sulltanët e Turqisë të shekullit XVII, asnjëherë nuk ishte e mjaftueshme për të theksuar dhe dhuruar bukurinë femërore. Ata donin t’u dhuronin të dashurve të tyre zbukurimin më të ndritshme, gurin më të çmuar për të zbukuruar tërë fytyrën dhe trupin e tyre. Atëbotë filluan të përpunoheshin maramat, dhurata, madje edhe rroba dhe punime artizanale të qëndisura me tela ari, argjendi ose bakri. Arti e gjeti misticizmin e tij përmes këtyre telave të çmuar.

Përveç sulltanëve, turqit e pasur dëshironin t’u dhuronin nuseve të tyre dhurata kaq të çmuara.

Për shumë njerëz, vendi i fillimit të krijimit të këtyre punimeve artizanale është Bartani në Turqi. Ky zanat ishte një prestigj vetëm për disa që mund të bënin me një gjilpërë të veçantë, vetëm në një lloj të caktuar pëlhure për të krijuar një bukuri të shtrenjtë që nuk pritet, por që mund të prishet. Teknika nuk është aspak e lehtë, por dëshira për të ruajtur këtë kombinim përrallor ka mbijetuar.

Sengjul Demir admironte gjyshen e saj në fëmijërinë e saj të hershme. Gjyshja e saj ishte një artiste me duar të arta. Demir ëndërronte që një ditë të ishte aq e aftë sa gjyshja e saj. Ajo praktikoi me orë të tëra, harxhoi shumë metra tela të çmuar dhe pati sukses.

Sot, kjo grua në moshë të mesme ka vetëm një mision, si një mjeshtre e çertifikuar nga Ministria Turke e Kulturës, për t’u dhënë brezave të rinj aftësinë e teknikës së njohur në turqisht si Tel Kirma.

Pazare të shumta të organizuara i treguan asaj se shumë të rinj jo vetëm që panë kënaqësi, por edhe panë biznes në këtë punë. Në shumë vende është akoma një traditë t’i jepet nuses së re një copë pëlhure të qëndisur me ar, argjend ose bakër, kështu që të rinjtë mësojnë të krijojnë art nga i cili do të fitojnë para solide.

Demir thotë se paqen e gjen përmes kësaj teknike. Kjo është joga e saj prej vitesh, duke medituar ndërsa krijon. Ajo që i mbush zemrën është kur sheh një grua ose vajzë të re të veshur me një pëlhurë me këtë lloj qëndisjeje. A ka ndonjë gjë më të bukur se një shkrirje e kohërave dhe traditës moderne?

Kush jemi ne? Nga jemi? Çfarë do të thotë për ne? Si jetuam? Çfarë kemi mësuar?

Sengjul Demir, si ligjëruese e njohur dhe i çertifikuar, mbajti trajnime për gratë e ambasadorëve të huaj në Shkup. Ajo thotë – të gjithëve na pëlqente ta mësonim këtë teknikë përmes argëtimit. Ata u ulën, mësuan të lidhnin tela të çmuar, t’i thyejnë dhe t’i mbajnë për vete.

Ajo që  planifikon më pas është një trajnim falas për njerëzit e interesuar që duan të zbulojnë magjinë e Tel Kirma dhe të krijojnë për veten e tyre ose për shitje.

 

Të fundit