E martë, 31 Janar, 2023

MALEVSKI: DEKRETI I BIDENIT MUND TË ZBRAZË SKENËN POLITIKE NGA FIGURA DHE SUBJEKTE SERIOZE

Shtetet e Bashkuara kanë vlerësuar qartë se nacionalistët tanë vazhdojnë ta gëzojnë paqen, por njëkohësisht mohojnë mjetet që çuan në atë paqe. Kështu e ka vlerësuar profesori universitar Denko Maleski dekretin e fundit të presidentit Amerikan Joe Biden, përcjell KDP.

Në “Urdhrin Ekzekutiv për të bllokuar pronën dhe për të parandaluar hyrjen në Shtetet e Bashkuara për individë të caktuar që kontribuojnë në destabilizimin e situatës në Ballkanin Perëndimor”, i miratuar nga Presidenti i SHBA Joe Biden, ndër të tjera, dy marrëveshje kryesore për vendin u numëruan- e Ohrit dhe e Prespaës. Për ata që dëmtojnë drejtpërdrejt ose indirekt ato marrëveshje, Shtetet e Bashkuara do të përgjigjen me sanksione.

Në një intervistë për DW, Maleski, i cili ka qenë edhe Ministri i parë i Punëve të Jashtme në Maqedoninë e pavarur, ka thënë: “Amerikanët kanë një shprehje: Nuk ka drekë falas. Për tre dekada me radhë, nga momenti që nacionalizmat ballkanikë fituan legjitimitet demokratik, nacionalistët kanë pasur një drekë falas. Gjegjësisht, që nga ditët e para të pavarësisë së republikave Jugosllave, demokracia u dha legjitimitet demokratik nacionalistëve. Ajo që është e re tani është se me dekretin e Presidentit Amerikan Joe Biden, nacionalistëve në Maqedoni, si dhe në Ballkan, u mohohet privilegji i asaj dreke falas. Dy dekada më parë, unë mendoj se Victoria Nuland, tani personi i tretë në Departamentin e Shtetit të SHBA, u tregoi politikanëve maqedonas se ata po abuzonin me Amerikën. Se ata flenë të qetë nën mbrojtjen e Amerikës, e cila po vëzhgon paqen në Ballkan, në mënyrë që kur të zgjohen të mund të fillojnë ta kritikojnë atë pa pushim. Duke injoruar këtë sjellje të padrejtë, por edhe të mjerueshme të politikanëve dhe intelektualëve maqedonas, Amerika vazhdoi të investonte në paqe në Ballkan, duke zgjeruar dhe stabilizuar zonën Euro-Atlantike të demokracive. Ata investuan në Marrëveshjen e Ohrit, e cila i dha fund luftës në Maqedoni dhe e vendosi vendin në rrugën e paqes dhe prosperitetit përmes barazisë së bashkësive etnike. Ata gjithashtu investuan në Marrëveshjen e Prespës, e cila hoqi Maqedoninë nga izolimi dhe e uli atë në tryezën e aleancës së NATO-s, duke i dhënë vendit një politikë sigurimi të sigurisë. Ata padyshim vlerësuan se këto investime janë të rrezikuara sot dhe se ato duhet të mbrohen me një politikë aktive Amerikane. Sepse, praktika e vjetër e nacionalistëve tanë – të gëzojnë paqen dhe të mohojnë mjetet që çuan në atë paqe (Marrëveshja e Ohrit dhe Prespës), vazhdon. Kam përshtypjen se pakënaqësia me vendimet nga Ohri dhe Prespa do të rritet bashkë me krizën ekonomike dhe politike.”

Malevski thotë se e di që këto ishin zgjidhje jopopullore kundër vullnetit të shumicës së maqedonasve të vendosur nën presionin e jashtëm, por thekson se ato zgjidhje e shpëtuan vendin. “Pa to, vendi do të ishte zhytur drejt katastrofës. Fatkeqësisht, kjo nuk mund të vërtetohet lehtë për zgjedhësin e zakonshëm që di vetëm se çfarë ka ndodhur. Sot, sulmi ndaj Prespës vjen nga të gjitha anët: nga opozita, nga Akademia e Shkencave dhe Arteve e Maqedonisë, nga universitetet, nga njeriu i thjeshtë, nga folësit në TV… Sot, Amerika i përgjigjet këtij zhvillimi me një kërcënim. Teorikisht, dekreti i Biden mund të zbrazë skenën politike maqedonase dhe madje ta privojë vendin nga partia më e madhe e opozitës. Gjegjësisht, individët dhe organizatat që punojnë kundër këtyre dy marrëveshjeve mund të sanksionohen me ndalimin e hyrjes në Shtetet e Bashkuara dhe duke ngrirë pronën e tyre atje. Kuptohet që individë të tillë nuk mund të drejtojnë vendin. “Ky është presion mbi Maqedoninë,” thanë nacionalistët tanë. “Ne shprehim vetëm vullnetin e shumicës së maqedonasve.” Ashtu eshte, por presioni është emri i dytë i politikës ndërkombëtare, si dhe roli i pushtetit në të: të bësh dikë të bëjë diçka që nuk do ta bënte pa detyrim.”

Sipas tij, revidimi i marrëveshjeve të arritura është gati e pamundur. “Harrojeni atë, thotë administrata amerikane. Rishikimi i këtyre marrëveshjeve është mënyra më e shkurtër për izolimin e vendit dhe luftën civile. Loja me ndjenjat kombëtare të njerëzve ka mbaruar. Kjo lojë jo vetëm që do të shkatërrojë Maqedoninë e Veriut por do të destabilizojë Ballkanin dhe do të jetë një goditje e drejtpërdrejtë për interesin e sigurisë së Amerikës. Gjendja nacionaliste e mendjes është e vështirë të ndryshohet në Ballkan, kështu që loja e patriotizmit mund të vazhdojë për njëqind vjet të tjera. Prandaj fakti që shumica dërrmuese e maqedonasve dhe grekëve janë kundër ‘Prespës’. Por e djathta greke vjen në vete dhe pranon atë që nënshkroi qeveria e mëparshme. E djathta maqedonase, si të thuash, demonstron çdo ditë se nuk e ka mësuar këtë mësim dhe sfidon fuqinë e madhe që paqëson zonën shpërthyese Ballkanike të Evropës dhe stabilizon Maqedoninë e Veriut. Për shkak se nacionalistët maqedonas vazhdimisht kanë dështuar të kuptojnë politikën ndërkombëtare, ata rrezikojnë të përfundojnë siç bëri paraardhësi i tyre Gruevski për shkak të së njëjtës injorancë. Me dekretin, Presidenti Biden tha se vendi i tij nuk tërhiqet nga marrëveshjet që ka nënshkruar dhe se pret të njëjtën sjellje nga nënshkruesit e tjerë.”

Malevski thekson se rregulli në marrëdhëniet midis shteteve është që çdo qeveri e njëpasnjëshme respekton nënshkrimin e secilës paraardhëse. “Në vendin tonë, thotë partia e opozitës, ai rregull nuk zbatohet. Amerika po kërcënon sanksione me këtë. Përgjigja nga kampi nacionalist maqedonas ishte se ata qëndrojnë kundër “Prespës”, por pranojnë pjesët e dekretit të Biden që flasin për korrupsion. Ata thonë se të gjithë duhet të shohin interesin e tyre kombëtar, dhe “Prespa”, sipas tyre, është një tradhti e interesave kombëtare maqedonase. Ngjashëm me Marrëveshjen e Ohrit. Dhe përsëri, për të mos marrë parasysh faktorin amerikan në llogaritjen e interesit kombëtar maqedonas, por për ta vendosur atë kundër amerikanit – do të thotë të mos kesh njohuri elementare të politikës ndërkombëtare dhe pozitës reale të vendit tonë në politikën botërore. Dhimbja jonë e vjetër: kur në vitet 1990 u përpoqa të shpjegoja pozicionin e shteteve të vogla në politikën botërore, nacionalistët tanë më thanë se nuk ka shtete të vogla por vetëm ministra të vegjël të jashtëm.”

Të fundit